Welke soorten warmtepompen bestaan er en wat zijn de grootste verschillen?

De keuze voor een verwarmingssysteem speelt een belangrijke rol bij de aankoop van een woning. Zeker bij nieuwbouw en energetische renovaties wordt steeds vaker gekozen voor een warmtepomp. Deze technologie maakt het mogelijk om een woning op een energie-efficiënte manier te verwarmen en sluit aan bij de evolutie naar duurzamer en toekomstgericht wonen.

Toch is niet elke warmtepomp hetzelfde. Afhankelijk van de warmtebron, de manier waarop de warmte wordt afgegeven en de kenmerken van de woning bestaan er verschillende systemen.

Warmtepompen zijn er dus in verschillende vormen maar wat houden de verschillen precies in en welk systeem is het meest geschikt voor uw woning? We vatten dit graag voor u samen.

Wat is een warmtepomp?

Werking

Een warmtepomp maakt gebruik van de aanwezige omgevingswarmte uit de bodem, het grondwater of de lucht. Via een gesloten koudemiddelcircuit en een elektrisch aangedreven compressor wordt deze omgevingsenergie naar de gewenste temperatuur voor de woning gebracht.

Elektriciteit dient hierbij uitsluitend als stuur- en drijfenergie, waardoor het merendeel van de opgewekte warmte kosteloos uit de omgeving wordt gehaald.

In tegenstelling tot een klassieke verwarmingsketel, die warmte produceert door aardgas of stookolie te verbranden, verplaatst een warmtepomp dus voornamelijk bestaande warmte uit de omgeving. Het grootste deel van de geproduceerde warmte is dus afkomstig uit een hernieuwbare bron, namelijk de omgeving.

Dat maakt een warmtepomp bijzonder energie-efficiënt.

We onderscheiden de verschillende soorten warmtepompen voornamelijk op basis van deze 3 warmtebronnen: bodem, water en lucht.

1. Luchtwarmtepomp

Lucht-luchtwarmtepomp

Een lucht-luchtwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht via een buitenunit en geeft die rechtstreeks af aan de binnenlucht. Dat gebeurt via één of meerdere binnenunits die de verwarmde lucht in de verschillende ruimtes verspreiden.

Tijdens de zomermaanden kan het toestel bovendien de binnenruimtes actief koelen.

Een belangrijk aandachtspunt is dat een lucht-luchtwarmtepomp doorgaans niet instaat voor de productie van sanitair warm water. Hiervoor is een afzonderlijke installatie nodig, zoals een warmtepompboiler.

Toepassing

Een lucht-luchtwarmtepomp is vooral interessant bij woningen in renovatie, aangezien er geen uitgebreid watergedragen verwarmingscircuit nodig is.

Lucht-waterwarmtepomp

De lucht-waterwarmtepomp is een van de meest courante oplossingen bij hedendaagse woningen.

De installatie haalt eveneens warmte uit de buitenlucht, maar geeft die niet rechtstreeks af aan de binnenlucht. De opgewekte warmte wordt overgedragen aan water dat vervolgens door het verwarmingssysteem van de woning circuleert.

Dat water kan worden gebruikt voor vloerverwarming en aangepaste radiatoren. Afhankelijk van de installatie kan de warmtepomp ook instaan voor de productie van sanitair warm water.

Toepassing

De lucht-waterwarmtepomp is bijzonder geschikt voor nieuwbouwwoningen en goed geïsoleerde renovatieprojecten.

Ook bij bestaande woningen kan dit systeem een interessante keuze zijn, op voorwaarde dat de isolatie en het bestaande verwarmingsafgiftesysteem voldoende afgestemd zijn op de werking van een warmtepomp.

Kosten

De lucht-waterwarmtepomp is een van de meest toegankelijke oplossingen. De installatie vraagt geen grondboringen en kan relatief eenvoudig worden geïntegreerd in een nieuwbouw- of renovatieproject.

De uiteindelijke prijs is afhankelijk van het benodigde vermogen, de aanwezigheid van een voorraadvat voor sanitair warm water en de complexiteit van de installatie.

Wanneer de warmtepomp zowel de ruimteverwarming als de productie van sanitair warm water verzorgt, ligt de investering doorgaans hoger.

2. Bodemwarmtepomp/geothermische warmtepomp

De bodemwarmtepomp, ook wel geothermische warmtepomp genoemd, haalt warmte uit de bodem. In tegenstelling tot een luchtwarmtepomp maakt dit systeem gebruik van een warmtebron waarvan de temperatuur op voldoende diepte relatief stabiel blijft gedurende het jaar.

Werking

De warmte wordt uit de bodem opgenomen via een ondergronds leidingennetwerk waarin een vloeistof circuleert. Die vloeistof neemt de aanwezige bodemwarmte op en transporteert ze naar de warmtepomp. Daar wordt de warmte op een bruikbare temperatuur gebracht en overgedragen aan het water van het verwarmingssysteem.

Voor de aanleg van het ondergrondse leidingennetwerk bestaan twee mogelijkheden:

Verticale bodemsondes: hierbij worden diepe boringen uitgevoerd waarin gesloten leidingen worden geplaatst. Deze oplossing neemt relatief weinig oppervlakte in beslag, maar vereist gespecialiseerde boorwerken.

Horizontale bodemcollectoren: hierbij worden leidingen op beperkte diepte horizontaal in de grond aangebracht. Dit vraagt een grotere beschikbare grondoppervlakte.

Een bodem-warmtepomp kan efficiënt sanitair water verwarmen.

Toepassing

Een bodem-waterwarmtepomp is bijzonder interessant bij nieuwbouwwoningen waarbij de verwarmingsinstallatie van bij de ontwerpfase kan worden geïntegreerd. Ook bij grotere woningen en projecten met een voldoende beschikbaar perceel kan dit systeem een interessante keuze zijn.

De combinatie met vloerverwarming is bijzonder geschikt, aangezien de installatie efficiënt functioneert bij lage aanvoertemperaturen.

Kosten

De keerzijde hier is de hogere initiële investeringskost. Vooral verticale boringen brengen bijkomende kosten en praktische aandachtspunten met zich mee. Ook moet het perceel geschikt zijn voor de uitvoering van de grondwerken.

3. Waterwarmtepomp 

Werking

Een waterwarmtepomp haalt haar warmte uit grondwater of oppervlaktewater. Het systeem maakt doorgaans gebruik van twee afzonderlijke putten: een onttrekkingsput en een retourput.

Via de onttrekkingsput wordt grondwater opgepompt. De warmtepomp onttrekt warmte aan dit water en draagt die over aan het verwarmingscircuit van de woning. Het afgekoelde grondwater wordt vervolgens via een tweede put terug in de bodem gebracht.

Aangezien grondwater doorgaans een relatief constante temperatuur heeft, beschikt deze installatie over een stabiele warmtebron. Dat kan bijdragen aan een hoog rendement.

Let op: voor het boren van een boorput kan een melding of vergunning nodig zijn.

Toepassing

Een waterwarmtepomp komt niet vaak voor bij particulieren, wel in grotere gebouwen. Bij het gebruik van grondwater zorgt het boren van twee diepe putten immers voor een behoorlijke investeringskost.

4. Hybride warmtepomp

Werking

Een hybride warmtepomp combineert een warmtepomp, doorgaans van het type lucht-water, met een gasketel. Beide installaties werken samen om de woning te verwarmen.

Een hybride warmtepomp bestaat doorgaans uit een buitenunit, een elektrische warmtepomp, een gasketel en een intelligente regeling.

De warmtepomp neemt het grootste deel van de verwarmingsvraag voor haar rekening wanneer de omstandigheden gunstig zijn. Wanneer de buitentemperatuur sterk daalt of wanneer een hogere watertemperatuur noodzakelijk is, kan de gasketel bijkomend warmte leveren.

Dit systeem laat het dus toe om het verbruik van aardgas te verminderen zonder onmiddellijk de volledige verwarmingsinstallatie te moeten vervangen.

Toepassing

Een hybride warmtepomp is, op het vlak van duurzaamheid, dus een tussenoplossing als uw woning matig maar nog niet voldoende geïsoleerd is. Vooral woningen met een matige isolatiegraad en een bestaande centrale verwarmingsinstallatie kunnen baat hebben bij deze oplossing.

Ook bij woningen waar reeds gedeeltelijke renovatiewerken werden uitgevoerd, kan een hybride installatie interessant zijn. Denk bijvoorbeeld aan een woning waarbij de benedenverdieping werd uitgerust met vloerverwarming, terwijl op de bovenverdieping de bestaande radiatoren behouden blijven.

Kosten

Een belangrijk financieel voordeel is dat de bestaande radiatoren en verwarmingsleidingen vaak behouden kunnen blijven. Daardoor kunnen de renovatiekosten beperkter blijven dan bij een volledige omschakeling naar een elektrische warmtepomp.

5. Conclusie: welke warmtepomp past bij uw woning?

Welk systeem het best past, hangt vooral af van de isolatiegraad van uw woning, het afgiftesysteem dat u hebt of plant, de ruimte op uw perceel en het budget dat u wilt investeren. In grote lijnen:

Bouwt u nieuw of renoveert u grondig? Dan is een lucht-waterwarmtepomp in de meeste gevallen de logische keuze. Hebt u voldoende ruimte en budget, dan haalt een bodemwarmtepomp een nog hoger rendement.

Hebt u een bestaande woning zonder watergedragen verwarming? Dan kan een lucht-luchtwarmtepomp een betaalbare oplossing zijn, aangevuld met een warmtepompboiler voor sanitair warm water.

Is uw woning nog maar gedeeltelijk gerenoveerd? Dan biedt een hybride warmtepomp een tussenstap, in afwachting van verdere isolatiewerken.

Welke keuze u ook maakt: een warmtepomp werkt pas optimaal in een goed geïsoleerde woning. Laat daarom vooraf het benodigde vermogen berekenen door een erkend installateur en informeer naar de premies. Een warmtepomp is sinds 2026 een van de weinige werken waarvoor eigenaar-bewoners uit alle inkomenscategorieën nog Mijn VerbouwPremie kunnen aanvragen.

Op zoek naar een energiezuinige woning?

Een woning met een goede energieprestatie biedt meer comfort, een lagere energiefactuur en een sterkere waarde op lange termijn. Zoekt u een energiezuinige nieuwbouwwoning, of wilt u weten wat een warmtepomp betekent voor de verkoopwaarde van uw huidige woning? Bekijk ons actuele aanbod of contacteer ons voor een vrijblijvend gesprek. Onze makelaars denken graag met u mee.